Juli 2016 - De bekende Zaanse notabele, streekhistoricus en verzamelaar werd 200 jaar geleden geboren. Dat was op 5 mei 1816 te Zaandijk als oudste zoon van Jan Jacobsz. Honig (1792-1867), papierfabrikant ter firma Jacob Honig & Zoon en Antje Manglis Vermeulen. In zijn arbeidzame leven was Jacob papierfabrikant, makelaar, assuradeur en burgemeester. Daarnaast profileerde hij zich in de letteren en de geschiedbeoefening, van waaruit hij het lidmaatschap bekleedde van talloze genootschappen.

In 1849 liet Jacob Honig Jansz. Jr. bij door zijn goede vriend Heynis in twee kloeke delen de Zaanlandsche Geschiedenis het licht zien, nadat hij reeds eerder actief was geweest met de redactie van de zogeheten Zaanlandsche Jaarboekjes (1841-1854). Daarnaast publiceerde hij eveneens bij Jan Heijnis Teunisz. zijn tweedelige Historische, oudheid- en letterkundige Studiën (1866-1867), benevens elf romantische werken, novellen en diverse artikelen. Zijn belangstelling voor geschiedenis was hem van huis uit bijgebracht. Daarnaast stak hij veel op van oud-burgemeester Gerrit van Orden. Ook werkte hij nauw samen met C.W. Bruinvis, de archivaris van Alkmaar. Deze contacten spoorden hem aan tot het aanleggen van een verzameling boeken en prenten over de Zaanse historie, die sinds 1870 berust in gemeentebezit en werd uitgebreid met een grote collectie schilderijen en historische voorwerpen.

Jacob huwde drie maal en werd vader van meerdere kinderen. In 1840 trad hij in het huwelijk met Aagje Kerbert met wie hij drie kinderen kreeg, waarvan er een niet oud werd dan twee jaar. Nadat Aagje reeds na zes huwelijksjaren stierf, hertrouwde hij met Jacoba Wilhelmina von Reeken. Zij liet echter al het jaar erop, op amper 29-jarige leeftijd, het leven. In 1855 huwde hij zijn derde echtgenote was Neeltje Mulder (1833-1912) met wie hij vijf kinderen kreeg, van wie de zoon Jan Jacob en Gerrit Jan de volwassenheid bereikten. Dit gezin woonde in het koopmanshuis D’Mol, dat in 1970 naar de Zaanse Schans werd verplaatst.

Jacob Honig Jansz. Junior stamde af van Jacob Honigh (1648-1709), die kort na 1672 te Zaandijk begon met de witpapierfabricage. Diens zoons Cornelis en Jan startten daarop het welbekende bedrijf C. & J. Honig. Nadat de beide broers het bedrijf in 1738 splitsten, ging Jan Jacobsz. Honig (1689-1757) verder met molens De Vergulde Bijkorf en De Eendracht. Zeven generaties aaneen wisselden vaders en zoons Jacob en Jan elkaar af, om te eindigen bij ‘onze’ Jacob Honig Jansz. Jr. als vierde Jacob in de stamlijst. Het papierbedrijf werd na een rijke historie in 1854 geliquideerd.

Jacob Honig Jansz. Jr. stierf op 14 november 1870. Het Honig Breethuis hoopt dit jaar op passende wijze stil te staan bij het belang van deze grondlegger van de Zaanlandsche Oudheidkundige Verzameling, die nog altijd zijn naam draagt. Onze vereniging die zich inzet voor de instandhouding en uitbreiding van deze collectie bestaat sinds 5 mei 1891 en viert daarmee in 2016 haar 125-jarig bestaan.