Honig Breethuis | Zaandijk

Papierhistorie: drie generaties Zaans papier

Cornelis Breet, de vader van Jacob, kocht in 1770 met zijn broer Arent het papierbedrijf C. & J. Honig uit de nalatenschap van Jacob Cornelisz. Honig. Dit was de zoon van de bouwheer van het pand, Cornelis Jacobsz. Honig, die het huis in 1709 voor zijn gezin liet bouwen. De familie Breet zou drie generaties aan het roer staan van het witpapierbedrijf met molens De Veenboer en Het Herderskind. Op de bovenverdieping van het luchthuis is over dit bedrijf een vaste presentatie te zien.

Meer lezen

Drie generaties

De broers Cornelis en Arent Breet kochten het bedrijf - bestaande uit de molens De Veenboer en Het Herderskind - in 1770 van de familie Honig, die het bedrijf in 1674 startten met molen De Vergulde Bijkorf. Cornelis Breet betrok tevens het Honig Breethuis met zijn echtgenote Grietje Klaas Nen. Zoons Jacob en Klaas zetten het bedrijf in de Franse Tijd voort en voerden het procedé van de velijnpapierfabricage in. Met zijn vrouw Grietje Jans de Jager en hun jongste twee kinderen Maartje en Jan bewoonde Jacob Breet sinds 1826 de 'fabriekeurs'woning. Zoons Cornelis en Jan Breet vormden samen met hun neef Cornelis Klaasz. Breet de laatste generatie 'fabriekeurs', Breet ten tijde van het derde kwart van de negentiende eeuw, alvorens het bedrijf in 1879 werd geliquideerd. De firma C. & J. Honig Breet behoorde tot de belangrijkste en laatste ambachtelijke witpapierbedrijven in de Zaanstreek, die papier leverden aan talloze binnen- en buitenlandse afnemers.

Presentatie met wereldwijde toepassingen

De presentatie - ondergebracht op de bovenverdieping van het luchthuis uit 1829 - leidt langs de drie generaties van de familie Breet, die het Zaandijker witpapierbedrijf van C. & J. Honig tussen 1770 en 1879 aankochten en voortzetten. De expositie toont papiermonsters met diverse watermerken, zoals de bijenkorf, de lelie, de posthoorn, de postruiter en het Zaans dubbelkruis. Dit in combinatie met riemkappen en bijbehorende merkblokken. Daarnaast zijn er zes voorbeelden van toepassingen van dit hoogwaardige witpapier voor bouwtekeningen, kaartbladen, brieven, bladmuziek, waardepapier en beeldende kunst. Deze originelen zijn in bruikleen van de Stichting Archief Honig(h). Bijschriften verwijzen naar externe voorbeelden van toepassingen door prominente historische figuren zoals de Amerikaanse presidenten Washington en Jefferson, Duitse kunstenaars en hofarchitecten als Schinkel en Klenze, schrijvers als Goethe en Hölderlin en componisten als Beethoven, Weber, Mendelssohn en Chopin. Ook leverde het familiebedrijf papier voor het eerste Nederlandse papiergeld.

Documentaire

De expositie wordt ingeleid door een documentaire, die een beeld schetst over de historische ontwikkeling van het papierbedrijf tussen 1675 en 1879. Belangeloze medewerking werd verleend door Geke van de Kamp (Gemeentearchief Zaanstad), Hester Wandel (Zaans Museum) en de onafhankelijke onderzoekers Barbara Orbell en Peter Roggeveen.

Meer lezen?

Aanbevolen in druk: Honig Breethuis - Op bezoek bij een Zaans koopmansgezin (€ 9,95) en Honig Breethuis Papierspecial (€ 3,00) te koop in het Honig Breethuis en in onze museumwinkel.