Oktober 2015 – Op 29 oktober 2015 opent het Honig Breethuis in Zaandijk de semipermanente presentatie C. & J. Honig Breet, drie generaties Zaans Papier. Hiervoor werd een beroep gedaan op niet eerder getoonde objecten en documenten van de Stichting Archief Honig(h). De presentatie, ondergebracht op de bovenverdieping van het luchthuis uit 1829, leidt langs de drie generaties van de familie Breet, die het Zaandijker witpapierbedrijf van C. & J. Honig tussen 1770 en 1879 aankochten en voortzetten.

De expositie wordt ingeleid door een documentaire, vervaardigd door Tomas Stolk (Fenix Film bv, Hilversum) in nauwe samenspraak met bestuurslid Pier van Leeuwen, die verantwoordelijk was voor de opzet en de verhaallijn. Belangeloze medewerking werd verleend door Geke van de Kamp (Gemeentearchief Zaanstad), Hester Wandel (Zaans Museum) en de onafhankelijke onderzoekers Barbara Orbell en Peter Roggeveen.

Figuranten

Een team van figuranten o.l.v. Pietsje Bloem gaf gestalte aan de drie opeenvolgende generaties bewoners. Zij brengen het interieur tot leven. Als alternatief voor de verdwenen papiermolens van de familie werden detailopnames gemaakt van de schitterende maquette van papiermolen de Eendracht in het Molenmuseum in Koog aan de Zaan, dat tevens een kleinere molenmaquette en een beschilderde flaptafel uitleende.

Drie generaties

De broers Cornelis en Arent Breet kochten het bedrijf, bestaande uit de molens De Veenboer en het Herderskind, in 1770 van de familie Honig, die het bedrijf in 1674 startten met molen De Vergulde Bijkorf. Cornelis Breet betrok tevens het Honig Breethuis met zijn echtgenote Grietje Klaas Nen. Zoons Jacob en Klaas zetten het bedrijf in de Franse Tijd voort en voerden het procedé van de velijnpapierfabricage in. Met zijn vrouw Grietje Jans de Jager en hun jongste twee kinderen Maartje en Jan bewoonden Jacob Breet sinds 1826 de fabrikeurswoning. Zoons Cornelis en Jan Breet vormden samen met hun neef Cornelis Klaasz. Breet de laatste generatie fabrikeurs Breet ten tijde van het 3e kwart van de 19e eeuw, alvorens het bedrijf in 1879 werd geliquideerd. De firma C. & J. Honig Breet behoorde tot de belangrijkste en laatste ambachtelijke witpapierbedrijven in de Zaanstreek, die papier leverden aan talloze binnen- en buitenlandse afnemers.

Wereldwijde toepassingen

De presentatie toont papiermonsters met diverse watermerken, zoals de Bijenkorf, de Lelie, de Posthoorn, de Postruiter en het Zaans dubbelkruis. Dit in combinatie met riemkappen en bijbehorende merkblokken. Daarnaast zijn er zes voorbeelden van toepassingen van dit hoogwaardige witpapier voor bouwtekeningen, kaartbladen, brieven, bladmuziek, waardepapier en beeldende kunst. Bijschriften verwijzen naar externe voorbeelden van toepassingen door prominente historische figuren zoals de Amerikaanse presidenten Washington en Jefferson, Duitse kunstenaars en hofarchitecten als Schinkel en Klenze, schrijvers als Goethe en Hölderlin en componisten als Beethoven, Weber, Mendelssohn en Chopin. Ook leverde het familiebedrijf papier voor het eerste Nederlandse papiergeld.

Realisatie

Replicakostuums werden vervaardigd door Margariet Moelands en wijlen Nel Amons. Displays en zaalteksten werden uitgevoerd door Akro, Zaandam en Het Meubel, Zaandijk. De elektra werd aangelegd door Loek Vlaanderen en Henk Philippona. Samenstelling van de presentatie was in handen van Pier van Leeuwen, terwijl Erik van der Toorn Vrijthoff tekende voor de coördinatie van de realisatie. Diverse derden leverden ondersteunende werkzaamheden. De presentatie is vanaf 30 oktober op donderdag- tot en met zondagmiddag geopend voor publiek. Bij de opstelling verschijnt een beknopt, rijk geïllustreerd magazine.